Shloka 75
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तया विलोकिताः सद्यस्ते सर्वे विगतज्वराः / संपूर्णाङ्गा दृढतरा वज्रदेहा महाबलाः / तुष्टुवुश्च महादेवीमंबिकामखिलार्थदाम्
Transliteration
tayā vilokitāḥ sadyaste sarve vigatajvarāḥ / saṃpūrṇāṅgā dṛḍhatarā vajradehā mahābalāḥ / tuṣṭuvuśca mahādevīmaṃbikāmakhilārthadām
Translation
دیوی کی نظر پڑتے ہی وہ سب فوراً بخار سے پاک ہو گئے۔ ان کے اعضا کامل، بدن بجلی کی مانند سخت اور وہ عظیم قوت والے بن گئے۔ پھر انہوں نے ہر مراد عطا کرنے والی مہادیوی امبیکا کی ستوتی کی۔
Word by Word
तयाby her
तया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/साधन, 3rd case), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular feminine)
विलोकिताःseen (by her)
विलोकिताः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-लोक् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘seen/observed’
सद्यःimmediately
सद्यः:
कालाधिकरण (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (they)
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषणम्
विगतज्वराःfree from fever
विगतज्वराः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत (वि-गम् धातु + क्त, कृदन्त) + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विगतः ज्वरः यस्य/येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
संपूर्णाङ्गाःwith all limbs complete/whole
संपूर्णाङ्गाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण (सम्-पूॄ धातु + क्त, कृदन्त) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संपूर्णानि अङ्गानि येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
दृढतराःfirmer/stronger
दृढतराः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक) + तर (तुलनाप्रत्यय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
वज्रदेहाःhaving bodies like thunderbolt (adamantine-bodied)
वज्रदेहाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वज्रवत् देहः येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
महाबलाःvery strong
महाबलाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलम् येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
तुष्टुवुःthey praised
तुष्टुवुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महादेवीम्the Great Goddess
महादेवीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
अंबिकाम्Ambikā (Mother Goddess)
अंबिकाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअंबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; महादेवीम् इति समानाधिकरण-विशेष्य (appositional)
अखिलार्थदाम्giver of all aims/boons
अखिलार्थदाम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + दा (धातु) + णिनि/तृच्-प्रत्यय (द/दातृ-भाव)
Formतत्पुरुष-समास (अखिलान् अर्थान् ददाति या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (महादेवीम्/अंबिकाम्)