Shloka 69
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
होतुमिच्छत्सु देवेषु कलेवरमशेषतः / प्रादुर्बभूव परमन्तेजः पुञ्जो ह्यनुत्तमः
Transliteration
hotumicchatsu deveṣu kalevaramaśeṣataḥ / prādurbabhūva paramantejaḥ puñjo hyanuttamaḥ
Translation
جب دیوتا پورے کلےور کو بےباقی ہون کرنے کے خواہاں تھے، تب پرم تیز کا ایک بےمثال پُنج ظاہر ہوا۔
Word by Word
होतुम्to offer (into fire)
होतुम्:
प्रयोजन (Purpose/हेतु)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive); प्रयोजन (purpose)
इच्छत्सुwhile (they) were desiring
इच्छत्सु:
अधिकरण (Locative absolute participant)
TypeAdjective
Rootइच्छत् (कृदन्त; √इष्/इच्छ् धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle) used adjectivally
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
कलेवरम्body
कलेवरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकलेवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अशेषतःcompletely
अशेषतः:
क्रियाविशेषण (extent)
TypeIndeclinable
Rootअशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्यय (adverb) ‘entirely/without remainder’
प्रादुःmanifestly/forth
प्रादुः:
क्रियाविशेषण (direction/result)
TypeIndeclinable
Rootप्रादुः (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश (preverbial adverb ‘forth/manifest’)
बभूवappeared/came to be
बभूव:
क्रिया (Verb/action)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
परमम्-तेजःsupreme radiance
परमम्-तेजः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय (‘supreme’ + ‘splendour’); कर्तृपद (subject complement)
पुञ्जःa mass/heap
पुञ्जः:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootपुञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; appositional to ‘तेजः’
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) giving emphasis/causal nuance
अनुत्तमःunsurpassed
अनुत्तमः:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to ‘पुञ्जः’)