Shloka 54
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तस्मादप्यधिकं वीर गतमासीदनेकशः / अशक्यप्रतिकार्यो ऽयं यः कालशिवचोदितः
Transliteration
tasmādapyadhikaṃ vīra gatamāsīdanekaśaḥ / aśakyapratikāryo 'yaṃ yaḥ kālaśivacoditaḥ
Translation
اے بہادر، اس سے بھی زیادہ زمانہ کئی بار گزر چکا ہے۔ جو کال اور شیو کے اشارے سے چلتا ہو، اس کا توڑ ممکن نہیں۔
Word by Word
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक (particle: also/even)
अधिकम्more/exceeding
अधिकम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (comparative sense: ‘more’)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
गतम्passed/elapsed
गतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘elapsed/passed’
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अनेकशःmany times/much
अनेकशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस् (अव्यय)
Formप्रकार/परिमाणार्थक-अव्यय (adverb: many times/in many ways)
अशक्यimpossible
अशक्य:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक् (धातु) + यत्/ण्यत् (कृदन्त)
Formकृदन्त-विशेषण; नकार-पूर्वक (negated): ‘not possible’
प्रतिकार्यःto be counteracted/remedied
प्रतिकार्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रति+कृ (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formकृदन्त (यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: अशक्य-प्रतिकार्यः (‘not-remediable’)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
कालTime (Kāla)
काल:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद
शिवŚiva
शिव:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद
चोदितःimpelled/urged
चोदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचुद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: काल-शिव-चोदितः (‘urged by Kāla and Śiva’)