Shloka 48
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
त्वामेवाश्रित्य राचैन्द्र सदा दानवसत्तमाः / निर्भयास्त्रिषु लोकेषु चरन्तीच्छविहारिणः
Transliteration
tvāmevāśritya rācaindra sadā dānavasattamāḥ / nirbhayāstriṣu lokeṣu carantīcchavihāriṇaḥ
Translation
اے راجندر! صرف تیرا سہارا لے کر دانوؤں کے سردار ہمیشہ بےخوف ہو کر تینوں لوکوں میں اپنی مرضی سے گھومتے ہیں۔
Word by Word
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular (2nd person pronoun)
एवalone/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय — emphatic particle
आश्रित्यhaving taken refuge in
आश्रित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/क्त्वा) — gerund; ‘having resorted to’
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — vocative singular; compound: राज-इन्द्र = ‘king of kings’
सदाalways
सदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय — adverb of time
दानवdemon
दानव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (in compound)
सत्तमाःthe best of the demons
सत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — nominative plural; compound: दानव-सत्तम = ‘best among demons’
निर्भयाःfearless
निर्भयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्भय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — nominative plural; qualifies ‘दानवसत्तमाः’
त्रिषुin three
त्रिषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन — locative plural; numeral adjective qualifying ‘लोकेषु’
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन — locative plural
चरन्तिthey roam
चरन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), बहुवचन — 3rd plural present; परस्मैपद
इच्छाdesire
इच्छा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (in compound)
विहारिणःwandering at will
विहारिणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√हृ (धातु) + विहारिन् (कृदन्त, णिनि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — nominative plural; agent-noun (णिनि) used adjectivally; compound: इच्छा-विहारिन् = ‘moving as they wish’