Shloka 4
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी
Transliteration
gaṅgākūle himavataḥ paryante praviveśa ha / sāpi śaṅkaramā rādhya cirakālaṃ manasvinī
Translation
وہ گنگا کے کنارے، ہِمَوَت کی سرحدی حد میں داخل ہوا۔ وہ صاحبِ عزم بھی طویل عرصہ تک شنکر کی آرادھنا کرتی رہی۔
Word by Word
गङ्गा-कूलेon the bank of the Ganges
गङ्गा-कूले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (locative determinative); नपुंसकलिङ्ग (कूल), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
हिमवतःof Himavat (the Himalaya)
हिमवतः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पर्यन्तेat the edge/border
पर्यन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
क्रिया (Kriyā/Finite verb)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
हindeed/then
ह:
सम्बोधन/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रत्यय/स्मरणार्थक
साshe
सा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अपि-भाव
शङ्करम्Śaṅkara
शङ्करम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आराध्यhaving worshipped/propitiated
आराध्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); पूर्वकाले (having done)
चिर-कालम्for a long time
चिर-कालम्:
अत्यन्तसंयोग (Extent of time)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; काल-परिमाण (duration as object of extent)
मनस्विनीthe thoughtful/strong-minded (woman)
मनस्विनी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण