Shloka 9
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
सुराणामसुराणां च निवार्य रणमुल्वणम् / मन्दस्मितेन दैतेयान्मोहयन्ती जगद ह
Transliteration
surāṇāmasurāṇāṃ ca nivārya raṇamulvaṇam / mandasmitena daiteyānmohayantī jagada ha
Translation
اس نے دیوتاؤں اور اسوروں کی ہولناک جنگ کو روک دیا، پھر ہلکی مسکراہٹ سے دیتیوں کو مسحور کرتے ہوئے یوں کہا۔
Word by Word
सुराणाम्of the gods
सुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
असुराणाम्of the demons
असुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
निवार्यhaving restrained
निवार्य:
Purvakala (पूर्वकाल/preceding action)
TypeVerb
Rootनि + √वृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having restrained/checked’
रणम्battle
रणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उल्वणम्fierce, tumultuous
उल्वणम्:
Visheshana (विशेषण/adjective of object)
TypeAdjective
Rootउल्वण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण—‘रणम्’ इत्यस्य
मन्दस्मितेनwith a gentle smile
मन्दस्मितेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमन्द + स्मित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारयः (मन्दं स्मितम्)
दैतेयान्the Daityas
दैतेयान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदैतेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
मोहयन्तीbewildering/enchanted (them)
मोहयन्ती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Root√मुह् (धातु)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/Present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी-प्रयोगः; कर्तरि—‘सा’
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अ(indeed/just)
अ:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (expletive, metrical)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (emphasis, often with ‘अ’)