Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention

Amṛtamanthana-Prasaṅga

शरच्चरुनिशानाथमण्डलीमधुरानना / स्फुरत्कस्तूरितिलका नीलकुन्तलसंहतिः

śaraccaruniśānāthamaṇḍalīmadhurānanā / sphuratkastūritilakā nīlakuntalasaṃhatiḥ

وہ خزاں کے چاند کے حلقے جیسا شیریں چہرہ رکھتی تھی؛ پیشانی پر چمکتا کستوری کا تلک اور نیلگوں گھنے گیسو تھے۔

śaratof autumn
śarat:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootśarad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular; (समासाङ्ग)
carumoon (lit. pleasing one)
caru:
Viśeṣya (विशेष्य/Head-noun in compound)
TypeNoun
Rootcaru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; (समासाङ्ग)
niśā-nātha-maṇḍalīthe orb of the lord of night (moon-disc)
niśā-nātha-maṇḍalī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier in compound)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक) + maṇḍalī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (niśāyāḥ nāthaḥ = candramāḥ; tasya maṇḍalī) (समासाङ्ग)
madhura-ānanāshe whose face is sweet
madhura-ānanā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; कर्मधारयः (madhuram ānanam yasyāḥ)
sphuratshining
sphurat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsphur (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘shining, flashing’; (समासाङ्ग)
kastūrī-tilakāhaving a musk-tilaka
kastūrī-tilakā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkastūrī (प्रातिपदिक) + tilaka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular; षष्ठी/तत्पुरुष-भावः: kastūryāḥ tilakaṃ (tilaka made of musk)
nīla-kuntala-saṃhatiḥa mass of dark hair
nīla-kuntala-saṃhatiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक) + kuntala (प्रातिपदिक) + saṃhati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular; तत्पुरुषः: nīlāḥ kuntalāḥ, teṣāṃ saṃhatiḥ (mass of blue-black hair)