Shloka 47
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपं शृङ्गारस्याधिदैवतम् / अवश्यं दर्शनीयं मे त्वं हि प्रार्थितकामधृक्
Transliteration
draṣṭumicchāmi te rūpaṃ śṛṅgārasyādhidaivatam / avaśyaṃ darśanīyaṃ me tvaṃ hi prārthitakāmadhṛk
Translation
میں آپ کے اُس روپ کا دیدار چاہتا ہوں جو شِرِنگار کا ادھی دیوتا ہے۔ آپ مجھے ضرور درشن دیں، کیونکہ آپ مانگی ہوئی مرادیں پوری کرنے والے ہیں۔
Word by Word
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
प्रयोजन (purpose/complement of इच्छा)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to see’
इच्छामिI desire
इच्छामि:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√इष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तेyour
ते:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम (2nd person pronoun), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
शृङ्गारस्यof erotic love/beauty (śṛṅgāra)
शृङ्गारस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootशृङ्गार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
अधिदैवतम्presiding deity
अधिदैवतम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootअधि + दैवत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (अधि ‘over’ + दैवत), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); apposition to रूपम्
अवश्यम्certainly
अवश्यम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअवश्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
दर्शनीयम्to be seen / worthy to be seen
दर्शनीयम्:
विधेय-विशेषण (predicate qualifier)
TypeAdjective
Root√दृश् (धातु)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त (Gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); predicate adjective with implied ‘अस्ति’
मेfor me / of me
मे:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम (2nd person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
प्रार्थितकामधृक्one who grants the desired wishes
प्रार्थितकामधृक्:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootप्रार्थित + काम + धृक्(धृ) (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (possessive) ‘प्रार्थितं कामं धत्ते इति’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)