Shloka 24
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
दैत्यं मलकनामानं विजित्य विबुधेश्वरः / आत्मीयां श्रियमाजह्रे श्रीकटाक्ष समीक्षितः
Transliteration
daityaṃ malakanāmānaṃ vijitya vibudheśvaraḥ / ātmīyāṃ śriyamājahre śrīkaṭākṣa samīkṣitaḥ
Translation
مَلَک نامی دَیتیہ کو فتح کرکے، دیوتاؤں کے اِیشور نے شری دیوی کے کٹاکش سے مُنعم ہو کر اپنی ہی لکشمی دوبارہ حاصل کی۔
Word by Word
दैत्यम्the Daitya (demon)
दैत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मलकनामानम्named Malaka
मलकनामानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमलक (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: मलक-नाम यस्य सः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (दैत्यं विशेषयति)
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootजि (धातु) + वि- (उपसर्ग) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
विबुधेश्वरःthe lord of the gods
विबुधेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: विबुधानाम् ईश्वरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आत्मीयाम्his own
आत्मीयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (श्रियम् विशेषयति)
श्रियम्fortune; prosperity
श्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आजह्रेtook away; carried off
आजह्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रीकटाक्षthe glance of Śrī (Lakṣmī)
श्रीकटाक्ष:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + कटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: श्रियाः कटाक्षः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समीक्षितः इत्यस्य कर्म/उपपदभावेन)
समीक्षितःlooked upon; favored (by)
समीक्षितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईक्ष् (धातु) + सम्- (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विबुधेश्वरः इति विशेष्य)