Shloka 4
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
विस्तरावयवं चैव निसर्गस्य महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च सर्वमेव ब्रवीहि नः
Transliteration
vistarāvayavaṃ caiva nisargasya mahātmanaḥ / vistareṇānupūrvyā ca sarvameva bravīhi naḥ
Translation
اے مہاتما! سَرگ (سِرِشٹی) کی وسعت اور اس کے اجزا، اور ترتیب کے ساتھ سب کچھ ہمیں تفصیل سے بتائیے۔
Word by Word
विस्तरdetail/expansion
विस्तर:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; (अत्र समासपूर्वपदम्)
अवयवम्parts/components
अवयवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअवयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; (विस्तर-अवयवम् इति समासार्थः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
निसर्गस्यof creation/origin
निसर्गस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
महात्मनःof the great-souled (one)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासः महा + आत्मन् (कर्मधारयः)
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम् (instrumental: 'in detail')
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम् (in due order/sequence)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
ब्रवीहिtell/speak
ब्रवीहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नःto us/for us
नः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6/4), बहुवचन; सर्वनाम; (अत्र प्रायः चतुर्थी-दत्तिः: 'to us')