Shloka 29
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
वैवस्वतेंऽतरे प्राप्ते समुत्पत्तिस्तयोः शुभा / चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्द्धनाः
Transliteration
vaivasvateṃ'tare prāpte samutpattistayoḥ śubhā / caturdaśaite manavaḥ kīrtitā kīrtivarddhanāḥ
Translation
جب ویوسوت منونتر آیا تو اُن دونوں کی مبارک پیدائش ہوئی؛ یہ چودہ منو بیان کیے گئے ہیں، جو نام و کیرتی بڑھانے والے ہیں۔
Word by Word
वैवस्वतेin/at (the period of) Vaivasvata
वैवस्वते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
अन्तरेin the interval
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
प्राप्तेwhen (it) had come/occurred
प्राप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग/सप्तमी एकवचन; ‘प्राप्ते’ = ‘when attained/when it came’ (locative absolute sense with सप्तमी)
समुत्पत्तिःorigin/production
समुत्पत्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्-उत्-पद् (धातु) → उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तयोःof those two
तयोः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; सर्वनाम
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (समुत्पत्तेः)
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + दश (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (संख्यावाचक), प्रथमा (1st), बहुवचन (एते इति सह); विशेषण
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
मनवःManus
मनवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
कीर्तिताःare declared/mentioned
कीर्तिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)
कीर्ति-वर्द्धनाःincreasing fame
कीर्ति-वर्द्धनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कीर्तेः वर्द्धनाः)