Shloka 166
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभस्तलम् / ततस्ते जलदा घोरराविणो भास्करात्मकाः
Transliteration
tadā jaladharāḥ sarve pūrayanti nabhastalam / tataste jaladā ghorarāviṇo bhāskarātmakāḥ
Translation
تب سب جلधर بادل آسمان کے میدان کو بھر دیتے ہیں؛ پھر وہ جلدا ہولناک گرج کے ساتھ سورج کے تیز سے بھرپور معلوم ہوتے ہیں۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
जलधराःclouds (water-bearers)
जलधराः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजलधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
पूरयन्तिfill
पूरयन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु; पूर्/पॄ-णिच्)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; णिच्-प्रयोग (causative: 'cause to be full/fill')
नभः-तलम्the surface/expanse of the sky
नभः-तलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
ततःthereupon
ततः:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/हेतुवाचक (thereupon/then)
तेthey
ते:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
जलदाःclouds
जलदाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; जलद = मेघ
घोर-राविणःterribly roaring
घोर-राविणः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक) + राविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; राविन् = 'roaring'
भास्कर-आत्मकाःsun-like, having the nature of the sun
भास्कर-आत्मकाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभास्कर (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; आत्मक = 'consisting of/characterized by'