Shloka 156
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तदा दहति संदीप्तो गोलकं चैव सर्वशः / भूर्लोकं च भुवर्ल्लोकं स्वर्लोकं च महस्तथा
Transliteration
tadā dahati saṃdīpto golakaṃ caiva sarvaśaḥ / bhūrlokaṃ ca bhuvarllokaṃ svarlokaṃ ca mahastathā
Translation
تب وہ بھڑک اٹھا اور ہر طرف گولک کو جلانے لگا؛ بھورلوک، بھوورلوک، سورلوک اور مہَرلوک کو بھی۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (temporal adverb)
दहतिburns
दहति:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootdah (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
संदीप्तःblazing
संदीप्तः:
कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṃdīpta (प्रातिपदिक; √dīp)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘blazing/ignited’ qualifying implied agent (kālāgni/sa)
गोलकम्the sphere/egg (cosmic globe)
गोलकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootgolaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (emphatic particle)
सर्वशःcompletely, everywhere
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘entirely/on all sides’
भूर्लोकम्Bhūrloka (earth-world)
भूर्लोकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootbhūr + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: भूः-लोकः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः) ‘Bhūrloka’
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (conjunction)
भुवर्लोकम्Bhuvarloka (mid-region)
भुवर्लोकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootbhuvar + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: भुवर्-लोकः
स्वर्लोकम्Svarloka (heaven)
स्वर्लोकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootsvar + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: स्वः-लोकः
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (conjunction)
महत्Mahas (world/plane)
महत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘Mahas’ (a higher world/plane)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial connector)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘likewise/also’