Shloka 130
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ज्ञानाच्चात्यन्तिकः प्रोक्तः कारणानामसंभवः / ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः
Transliteration
jñānāccātyantikaḥ proktaḥ kāraṇānāmasaṃbhavaḥ / tataḥ saṃhṛtya tānbrahmā devāṃstrailokyavāsinaḥ
Translation
اور علم سے اَتیَنتِک (پرلَے) کہا گیا ہے، جس میں اسباب ہی کا وجود ممکن نہیں رہتا۔ پھر برہما تینوں لوکوں میں بسنے والے دیوتاؤں کو بھی سمیٹ کر سنہرت کر لیتا ہے۔
Word by Word
jñānātfrom/through knowledge
jñānāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (ablative/5th), एकवचन; हेतौ पञ्चमी (cause)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ātyantikaḥthe ultimate (dissolution)
ātyantikaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātyantika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संज्ञावत् प्रयोग (as a category/name)
proktaḥis declared/said
proktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग: ‘is said/declared’
kāraṇānāmof causes
kāraṇānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध
asaṃbhavaḥnon-occurrence/impossibility
asaṃbhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अभाववाचक संज्ञा
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘then/from there’
saṃhṛtyahaving withdrawn/collected
saṃhṛtya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-√hṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/absolutive), अव्ययभाव: ‘having withdrawn/drawn in’
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative/2nd), बहुवचन; सर्वनाम
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-नाम
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
trailokya-vāsinaḥdwelling in the three worlds
trailokya-vāsinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या) + loka (प्रातिपदिक) + vāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘inhabitants of the three worlds’; विशेषण (devān qualifies)