Shloka 13
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तेषां गणस्तु देवानामेकैको विंशकः स्मृतः / नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः
Transliteration
teṣāṃ gaṇastu devānāmekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ / nāmatastu pravakṣyāmi nibodhadhvaṃ samāhitāḥ
Translation
ان دیوتاؤں کے ہر گن کو بیس بیس کا سمجھا گیا ہے۔ اب میں ان کے نام بیان کرتا ہوں؛ تم سب یکسو ہو کر سنو۔
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (Pronoun)
गणःgroup
गणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
एकःone
एकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective)
एकःeach (one by one)
एकः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication for distributive sense)
विंशकःa set of twenty
विंशकः:
प्रधानीय-विशेष्य (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootविंशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक-समूहवाचक (group of twenty)
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (Past Passive Participle/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense: ‘is said/remembered’)
नामतःby name
नामतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; नामन् + तस्)
Formअव्यय (indeclinable), तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb); प्रकार/हेतु (by name)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विशेषार्थक (indeed)
प्रवक्ष्यामिI shall declare
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
निबोधध्वम्understand (you all)
निबोधध्वम्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
समाहिताःattentive, composed
समाहिताः:
सम्बोधन (Address/Vocative sense)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे (addressing the audience)