Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

अजिताश्चैव शुक्राश्च द्वौ गणौ ब्रह्मणः स्मृतौ / यामाः पूर्वं परिक्रान्ता येषां संज्ञा दिवौकसः

ajitāścaiva śukrāśca dvau gaṇau brahmaṇaḥ smṛtau / yāmāḥ pūrvaṃ parikrāntā yeṣāṃ saṃjñā divaukasaḥ

اجیت اور شُکر—یہ برہما کے دو گن سمجھے گئے۔ جو ‘یاما’ پہلے پرِکرما کر چکے تھے، وہ ‘دِواؤکس’ کے نام سے معروف ہوئے۔

ajitāḥAjitas
ajitāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootajita (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
śukrāḥŚukras
śukrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśukra (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dvautwo
dvau:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine); संख्याविशेषण—gaṇau
gaṇaugroups
gaṇau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine)
brahmaṇaḥof Brahmā/Brahman
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
smṛtauare remembered (as)
smṛtau:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), प्रथमा (Nom.), द्विवचन (Dual), पुल्लिङ्ग (Masculine); gaṇau इति विशेष्ये
yāmāḥYāmās
yāmāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyāma (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
pūrvamformerly/previously
pūrvam:
Kala (काल/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
parikrāntāḥhaving traversed/encircled
parikrāntāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootpari-kram (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), प्रथमा (Nom.), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); अर्थः ‘having gone around/encircled’
yeṣāmof whom
yeṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine/Neuter); सम्बन्धे
saṃjñāname/designation
saṃjñā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsaṃjñā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
divaukasaḥheaven-dwellers (celestials)
divaukasaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeNoun
Rootdiv + okas (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative): divi okasaḥ ‘dwelling in heaven’; प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); saṃjñā इति विशेष्येण संबद्धम्