Previous Verse

Shloka 66

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

आर्षाणि चैव नामानि याश्च देवेषु दृष्टयः / शर्वर्यन्ते प्रसूतानां पुनस्तेभ्यो दधात्यजः

ārṣāṇi caiva nāmāni yāśca deveṣu dṛṣṭayaḥ / śarvaryante prasūtānāṃ punastebhyo dadhātyajaḥ

رِشیوں کے دیے ہوئے نام اور دیوتاؤں میں جو دِرشتیاں دیکھی جاتی ہیں—رات کے اختتام پر پیدا ہونے والی پرجا کو اَج (برہما) وہی پھر وہیں سے عطا کرتا ہے۔

ārṣāṇiof the seers/ṛṣis, sacred
ārṣāṇi:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootārṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
evaindeed
eva:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण)
nāmāninames
nāmāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
yāḥwhich
yāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun (यद्), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
deveṣuamong the gods
deveṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
dṛṣṭayaḥvisions/perceptions
dṛṣṭayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdṛṣṭi (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
śarvari-anteat the end of the night
śarvari-ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootśarvarī (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) compound used adverbially; Locative sense ‘at the end of night’
prasūtānāmof those produced/born
prasūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootprasūta (कृदन्त; √sū धातु)
FormPast passive participle (क्त) with pra-; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
punaḥagain
punaḥ:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
tebhyaḥfrom them
tebhyaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Ablative (5 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
dadhātiplaces/assigns
dadhāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhā (धातु)
FormPresent/laṭ (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
ajaḥthe Unborn (Brahmā)
ajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1 विभक्ति), Singular (एकवचन)