Shloka 38
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
तस्य क्रोधोद्भवो यो ऽसावग्निगर्भः सुदारुणः / स तान्सर्प्पान् सहोत्पन्नानाविवेश विषात्मकः
Transliteration
tasya krodhodbhavo yo 'sāvagnigarbhaḥ sudāruṇaḥ / sa tānsarppān sahotpannānāviveśa viṣātmakaḥ
Translation
اس کے غضب سے جو نہایت ہولناک ‘اگنی گربھ’ پیدا ہوا، وہ زہر کی ماہیت اختیار کر کے، ساتھ ہی پیدا ہونے والے اُن سانپوں میں سما گیا۔
Word by Word
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
krodha-udbhavaḥanger-born (being)
krodha-udbhavaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘born from anger’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; distal demonstrative
agni-garbhaḥfire-embryo/fire-contained
agni-garbhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक) + garbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘having fire within/with fire as womb’
su-dāruṇaḥvery dreadful
su-dāruṇaḥ:
Karta (कर्ता/Adjectival complement)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + dāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण ‘very terrible’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tānthose
tān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
sarppānserpents
sarppān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
saha-utpannānborn together (with others)
saha-utpannān:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsaha (अव्यय) + utpanna (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव ‘born together/along with’ qualifying sarppān
āviveśaentered/penetrated
āviveśa:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootā+viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
viṣa-ātmakaḥpoison-natured
viṣa-ātmakaḥ:
Karta (कर्ता/Adjectival complement)
TypeAdjective
Rootviṣa (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘of poisonous nature’