Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

तान्दृष्ट्वा त्वप्रियेणास्य केशाः शीर्णाश्च धीमतः / ते शीर्णा व्युत्थिता ह्यूर्द्धमारो हन्तः पुनः पुनः

tāndṛṣṭvā tvapriyeṇāsya keśāḥ śīrṇāśca dhīmataḥ / te śīrṇā vyutthitā hyūrddhamāro hantaḥ punaḥ punaḥ

انہیں ناپسند صورت میں دیکھ کر اس دانا کے بال جھڑ گئے۔ وہ جھڑے ہوئے بال بار بار اوپر اٹھ کھڑے ہوئے، گویا ضرب لگانے کو آمادہ ہوں۔

tānthem
tān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; demonstrative pronoun
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (क्रिया/Non-finite)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund); ‘having seen’
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; adversative particle
apriyeṇaby displeasure
apriyeṇa:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootapriya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by/through displeasure’
asyaof him/of this one
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
keśāḥhairs
keśāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
śīrṇāḥfallen off/decayed
śīrṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeVerb
Rootśṝ (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agrees with keśāḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात/conjunction
dhīmataḥof the intelligent one
dhīmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the wise one’
tethey
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
śīrṇāḥfallen off
śīrṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeVerb
Rootśṝ (धातु)
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agrees with te
vyutthitāḥarose/came forth
vyutthitāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootvi+ut+sthā (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘arisen/come forth’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis/causal)
ūrdhva-māraḥŪrdhvamāra (a named being)
ūrdhva-māraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootūrdhva (प्रातिपदिक) + māra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ‘upward/raised Māra (name/epithet)’
hantaḥslayers
hantaḥ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Roothantr̥ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agent noun ‘slayers’
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; adverb
punaḥagain and again
punaḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (repetition for emphasis)