Shloka 31
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
ताः सृष्टास्तु क्षुधाविष्टा अम्भांस्यादातुमुद्यताः / अम्भांस्येतानि रक्षाम उक्तवन्तस्तु तेषु ये
Transliteration
tāḥ sṛṣṭāstu kṣudhāviṣṭā ambhāṃsyādātumudyatāḥ / ambhāṃsyetāni rakṣāma uktavantastu teṣu ye
Translation
وہ مخلوقات جو پیدا کی گئیں، بھوک سے مغلوب ہو کر پانیوں کو لینے کے لیے آمادہ ہوئیں۔ ان میں سے جنہوں نے کہا: “ہم ان پانیوں کی حفاظت کریں گے”، انہوں نے یہی بات کہی۔
Word by Word
ताःthey (those)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि/भावे
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (but/indeed)
क्षुधा-आविष्टाःafflicted by hunger
क्षुधा-आविष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्षुधया आविष्टाः
अम्भांसिwaters
अम्भांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
आदातुम्to take/seize
आदातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/infinitival purpose)
TypeVerb
Rootआ+दा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive), उपसर्ग: आ
उद्यताःready/intent
उद्यताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउद्+यत् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘उद्यत’ = ready/raised
अम्भांसिthe waters
अम्भांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
एतानिthese
एतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
रक्षामःwe protect
रक्षामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, बहुवचन
उक्तवन्तःhaving said
उक्तवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्यय (perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘having said’
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषण-अव्यय
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)