Shloka 92
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
संश्रयंति च दुर्गाणि धन्वपावर्तमौदकम् / यथाजोषं यथाकामं समेषु विषमेषु च
Transliteration
saṃśrayaṃti ca durgāṇi dhanvapāvartamaudakam / yathājoṣaṃ yathākāmaṃ sameṣu viṣameṣu ca
Translation
وہ بیابان، پانی کے بھنور اور آبی قلعوں کا بھی سہارا لیتے تھے—جیسے انہیں راس آئے، جیسے وہ چاہیں، ہموار زمین میں بھی اور ناہموار میں بھی۔
Word by Word
संश्रयन्तिthey resort to/take refuge
संश्रयन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-श्रि (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
दुर्गाणिforts/strongholds
दुर्गाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
धन्व-अपावर्तम्(a fort) with desert-encircling/turning-back (terrain)
धन्व-अपावर्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधन्व (प्रातिपदिक) + अपावर्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (determinative)
औदकम्watery/connected with water
औदकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootऔदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
यथा-जोषम्as is suitable/agreeable
यथा-जोषम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + जोष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial: 'as is agreeable')
यथा-कामम्as desired
यथा-कामम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial: 'as desired')
समेषुin level (places)
समेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम् (locative plural)
विषमेषुin uneven (places)
विषमेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)