Shloka 69
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
वर्णाश्रमाचारकृतः कर्मसिद्ध्युद्भवः कृतः / संध्या कृतस्य पादेन संक्षेपेण वशात्ततः
Transliteration
varṇāśramācārakṛtaḥ karmasiddhyudbhavaḥ kṛtaḥ / saṃdhyā kṛtasya pādena saṃkṣepeṇa vaśāttataḥ
Translation
ورن آش्रम کے آچار کے مطابق کیے گئے کرموں سے سِدھی کا ظہور ہوا۔ کِرت یُگ کی سندھیا میں وہ ایک پاد بھر رہ کر اختصار میں تابع ہو گئی۔
Word by Word
वर्णाश्रमाचारकृतःdone according to varṇa-āśrama conduct
वर्णाश्रमाचारकृतः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण + आश्रम + आचार + कृत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘कृत’ = done/made; समासः—वर्णाश्रमाचारैः कृतः (तृतीया-तत्पुरुष)
कर्मसिद्धि-उद्भवःarising from accomplishment of rites
कर्मसिद्धि-उद्भवः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्म + सिद्धि + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—कर्मसिद्धेः उद्भवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
कृतःmade/done
कृतः:
विशेषण (Adjectival predicate/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) from √कृ (धातु)
संध्याtwilight worship (sandhyā)
संध्या:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृतस्यof what is done / of the performed (rite)
कृतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √कृ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
पादेनby a quarter/part
पादेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
संक्षेपेणbriefly / in summary
संक्षेपेण:
क्रियाविशेषण (Adverbial—manner/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootसंक्षेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘in brief’ (instrumental of manner)
वशात्due to (control/constraint)
वशात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), ‘because of/under the control of’
ततःthereupon/then
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial—sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘तद्’ + तसिल्)
Formअव्यय (adverb) — ‘thereupon/from that’