Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

पशवः पक्षिणश्चैव न तदासन्सरीसृपाः / नोद्विजा नोत्कटाश्चैव धर्मस्य प्रक्रिया तु सा

paśavaḥ pakṣiṇaścaiva na tadāsansarīsṛpāḥ / nodvijā notkaṭāścaiva dharmasya prakriyā tu sā

اس وقت جانور اور پرندے تو تھے مگر رینگنے والے نہ تھے۔ نہ ڈرانے والے تھے نہ سخت گیر؛ دھرم کی روش یہی تھی۔

पशवःanimals
पशवः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
and
:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
not
:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), कालवाचक
आसन्were
आसन्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
सरीसृपाःreptiles/creeping creatures
सरीसृपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरीसृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
nor
:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
उद्विजाःfrightened/anxious
उद्विजाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
nor
:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
उत्कटाःfierce/violent
उत्कटाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
and
:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
प्रक्रियाprocedure/practice
प्रक्रिया:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
साthat (was)
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन