Shloka 186
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ततो ऽन्यां मानसीं स्वां वै त्रेतामध्ये ऽसृजत्प्रजाः / आत्मनस्तु शरीरेभ्यस्तुल्याश्चैवात्मना तु ताः
Transliteration
tato 'nyāṃ mānasīṃ svāṃ vai tretāmadhye 'sṛjatprajāḥ / ātmanastu śarīrebhyastulyāścaivātmanā tu tāḥ
Translation
پھر تریتا یگ کے درمیان اس نے اپنی ہی ایک دوسری مانسی (ذہنی) رعایا پیدا کی؛ وہ اس کے جسموں سے نکلی ہوئی اور اپنی ذات میں بھی اسی کے مانند تھیں۔
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
क्रम/हेतु (Discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/from that)
अन्याम्another
अन्याम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रजाम् (अध्याहृत) इति विशेषण
मानसीम्mental, mind-born
मानसीम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
स्वाम्his own
स्वाम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
वैindeed
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
त्रेतामध्येin the middle of the Tretā (age)
त्रेतामध्ये:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootत्रेता-मध्य (प्रातिपदिक; त्रेता + मध्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
असृजत्created, emitted
असृजत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
प्रजाःcreatures, beings
प्रजाः:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (contrastive particle)
शरीरेभ्यःfrom (his) bodies
शरीरेभ्यः:
अपादान (अपादानम्/Ablative)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन
तुल्याःequal, similar
तुल्याः:
कर्ता (Subject complement)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ताः इति विशेषण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
आत्मनाby himself / with himself
आत्मना:
करण (Instrument/standard of comparison)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
तुindeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ताःthose (fem.)
ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन