Shloka 134
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ततस्ते प्रबला ये तु सत्यशीला अहिंसकाः / वीतलोभा जितात्मानो निवसंति स्मृतेषु वै
Transliteration
tataste prabalā ye tu satyaśīlā ahiṃsakāḥ / vītalobhā jitātmāno nivasaṃti smṛteṣu vai
Translation
پھر جو لوگ قوی تھے وہ سچّے مزاج، اہنسا کے پابند، لالچ سے پاک اور نفس پر قابو رکھنے والے ہو کر سمِرتی کے احکام کے مطابق رہتے تھے۔
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Hetu/Apadana (अपादानार्थ-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); तस्मात्/ततः = ablatival adverb (तस्मात् इत्यर्थे)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) बहुवचन; सर्वनाम
प्रबलाःstrong/mighty
प्रबलाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ते’)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यः/ये (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — contrast/emphasis
सत्यशीलाḥtruthful in character
सत्यशीलाḥ:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य + शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सत्यं शीलं येषाम्/सत्यशीलाः) — ‘truthful in conduct’
अहिंसकाःnon-violent
अहिंसकाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअहिंसक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण
वीतलोभाःfree from greed
वीतलोभाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीत + लोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; तत्पुरुष (लोभं वीताः = free from greed)
जितात्मानःhaving conquered the self
जितात्मानः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; बहुव्रीहि (जितः आत्मा येषाम्) — ‘self-controlled’
निवसन्तिdwell/live
निवसन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √वस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचन; परस्मैपद
स्मृतेषुin the smṛtis/traditions
स्मृतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) बहुवचन; अधिकरण (locative)
वैindeed
वै:
Sambandha/Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात — emphasis/assurance