Previous Verse
Next Verse

Shloka 130

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

ततस्ते पर्यगृह्णंस्तु नदीक्षेत्राणि पर्वतान् / वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

tataste paryagṛhṇaṃstu nadīkṣetrāṇi parvatān / vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahya tu yathābalam

پھر وہ دریاؤں، کھیتوں اور پہاڑوں کو گھیر کر اپنے قبضے میں لینے لگے؛ اور درختوں، جھاڑیوں اور جڑی بوٹیوں کو بھی اپنی طاقت کے مطابق زبردستی چھین لیا۔

tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / temporal
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya, temporal adverb
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (contextual), Prathamā vibhakti (Nominative), Bahu-vacana
paryagṛhṇanthey seized/appropriated all around
paryagṛhṇan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari + grah (ग्रह् धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Bahu-vacana; upasarga: pari (परि)
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle
nadī-kṣetrāṇirivers and fields
nadī-kṣetrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnadī (नदी) + kṣetra (क्षेत्र)
FormDvandva (द्वन्द्व) compound; Napuṃsakaliṅga (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/Accusative), Bahu-vacana
parvatānmountains
parvatān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparvata (पर्वत प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti (Accusative), Bahu-vacana
vṛkṣa-gulma-auṣadhīḥtrees, shrubs, and herbs
vṛkṣa-gulma-auṣadhīḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (वृक्ष) + gulma (गुल्म) + auṣadhī (औषधी)
FormDvandva compound; Strīliṅga (औषधी as head by usage) / collective; Dvitīyā vibhakti (Accusative), Bahu-vacana
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction
evaindeed, just
eva:
Sambandha-bodhaka
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निपात)
prasahyaforcibly
prasahya:
Kriyāviśeṣaṇa (manner)
TypeIndeclinable
Rootpra + sah (सह् धातु)
FormKṛdanta: Absolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), avyaya; ‘having forced/forcibly’
tuand/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, particle
yathā-balamaccording to their power
yathā-balam:
Kriyāviśeṣaṇa (manner)
TypeIndeclinable
Rootyathā (यथा अव्यय) + bala (बल प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) compound used adverbially; ‘according to strength’