Shloka 71
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यथात्मकानां तु सर्वेषां ब्रह्मयोगिनाम्
Transliteration
nava brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ / brahmā yathātmakānāṃ tu sarveṣāṃ brahmayoginām
Translation
انہیں ‘نو برہما’ کہا جاتا ہے—پوران میں اس پر قطعی فیصلہ ہے۔ تمام برہمیوگیوں کے آتم سوروپ کے لیے یہ برہما کی مانند (اصل نمونہ) ہیں۔
Word by Word
नवnine
नव:
विशेषण (to ब्रह्माणः)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective; indeclinable-like usage)
ब्रह्माणःBrahmās/creators
ब्रह्माणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (locative)
निश्चयम्certainty/definiteness
निश्चयम्:
कर्म/क्रियाविशेषण (object/extent)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of respect/extent)
गताःhave attained/reached
गताः:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “having attained”
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas/according to
यथा:
सम्बन्ध (manner marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकार (adverb: as/according as)
आत्मकानाम्of those consisting of/characterized by (self-nature)
आत्मकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootआत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण (genitive plural)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनन्तर (particle)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण
ब्रह्मयोगिनाम्of the Brahman-yogins
ब्रह्मयोगिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुष (brahmaṇi yoginaḥ = yogins of Brahman)