Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

तिर्यक् स्रोतस्तु सृष्ट्वा वै द्वितीयं विश्वमीश्वरः / अभिप्रायमथोद्भूतं दृष्ट्वा सर्गं तथाविधम्

tiryak srotastu sṛṣṭvā vai dvitīyaṃ viśvamīśvaraḥ / abhiprāyamathodbhūtaṃ dṛṣṭvā sargaṃ tathāvidham

ایश्वर نے تیریَک سْروتس کی سृष्टि کرکے دوسرا جہان رچا؛ پھر اس طرح پیدا ہونے والی تخلیق اور اس کے ارادے کو دیکھ کر (آگے بڑھا)۔

tiryakobliquely
tiryak:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottiryak (अव्यय/प्रातिपदिक)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) ‘obliquely/sideways’
srotasthe stream/channel
srotas:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsrotas (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
sṛṣṭvāhaving created
sṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), ‘having created’
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis/indeed
dvitīyamsecond
dvitīyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; विशेषणम् (qualifying viśvam)
viśvamworld/universe
viśvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
īśvaraḥthe Lord
īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
abhiprāyamintention/purpose
abhiprāyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootabhiprāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormParticle/adverb (निपात) ‘then/now’
udbhūtamarisen
udbhūtam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootud+bhū (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Accusative, Singular; agreeing with abhiprāyam (abhiprāyam udbhūtam = arisen intention)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), ‘having seen’
sargamcreation/emanation
sargam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
tathā-vidhamof that kind
tathā-vidham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottathā (अव्यय) + vidha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; समासः तत्पुरुषः (tathā-vidha = of such a kind), qualifying sargam