Shloka 130
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
निर्दग्धेषु च लोकेषु तदा सूर्यैस्तु सप्तभिः / वृष्ट्या क्षितौ प्लावितायां विजनेष्वर्णवेषु वा
Transliteration
nirdagdheṣu ca lokeṣu tadā sūryaistu saptabhiḥ / vṛṣṭyā kṣitau plāvitāyāṃ vijaneṣvarṇaveṣu vā
Translation
جب سات سورج لوکوں کو جلا دیتے ہیں تو سب جہان خاکستر ہو جاتے ہیں؛ اور بارش سے زمین ڈوب کر ویران سمندروں کی مانند ہو جاتی ہے۔
Word by Word
निर्दग्धेषुwhen (they are) completely burnt
निर्दग्धेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootनिर्-√दह् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
सूर्यैःby suns
सूर्यैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सप्तभिःby seven
सप्तभिः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; संख्याविशेषण (सूर्यैः)
वृष्ट्याby rain
वृष्ट्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
क्षितौon the earth
क्षितौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्लावितायाम्when (it is) flooded
प्लावितायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute-like)
TypeAdjective
Rootप्लावित (कृदन्त, √प्लु/√प्लाव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
विजनेषुin desolate places
विजनेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootविजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अर्णवेषुin oceans
अर्णवेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
वाor
वा:
सम्बन्ध (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)