Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 101
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
महाभूतप्रकाशश्च विशेषैः पत्रवांस्तु सः / धर्माधर्मसुपुष्पस्तु सुखदुःखफलोदयः
Transliteration
mahābhūtaprakāśaśca viśeṣaiḥ patravāṃstu saḥ / dharmādharmasupuṣpastu sukhaduḥkhaphalodayaḥ
Translation
وہ مہابھوتوں کے نور سے روشن ہے اور وِشیش اس کے پتے ہیں۔ دھرم اور اَدھرم اس کے خوبصورت پھول ہیں، اور سُکھ دُکھ اس کے پھلوں کا ظہور۔
Word by Word
महाभूत-प्रकाशःmanifestation of the great elements
महाभूत-प्रकाशः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—‘महाभूतानां प्रकाशः’ (illumination/manifestation of the great elements); agrees with सः
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
विशेषैःwith particulars; with differentiations
विशेषैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
पत्रवान्having leaves
पत्रवान्:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत्रवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; मतुप्-अर्थक ‘-वत्’ (possessive)
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; adversative/contrast particle
सःhe/that (entity)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्म-अधर्म-सु-पुष्पःhaving good flowers of dharma and adharma
धर्म-अधर्म-सु-पुष्पः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अधर्म (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + पुष्प (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—‘धर्माधर्मौ (यस्य) सुपुष्पौ’ (having good flowers as dharma and adharma); agrees with सः
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; particle
सुख-दुःख-फल-उदयःproducing fruits of pleasure and pain
सुख-दुःख-फल-उदयः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—‘सुखदुःखयोः फलानाम् उदयः’ (yielding fruits of pleasure and pain); agrees with सः