Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu

ततो ऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः / दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवी पठ्यते ततः

tato 'bhyupagamādrājñaḥ pṛthorvainyasya dhīmataḥ / duhitṛtvamanuprāptā pṛthivī paṭhyate tataḥ

پھر دانا وینْی راجا پرتھو کے قبول کرنے سے زمین نے بیٹی کا درجہ پایا؛ اسی لیے تب سے اسے ‘پرتھوی’ کہا اور پڑھا جاتا ہے۔

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रम/अनन्तरवाचक-अव्यय (then/thereupon)
abhyupagamātfrom (her) acceptance/assent
abhyupagamāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootabhyupagama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ablative ‘from/owing to acceptance’
rājñaḥof the king
rājñaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive
pṛthoḥof Pṛthu
pṛthoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpṛthu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
vainyasyaof Vainya (son of Vena)
vainyasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvainya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; patronymic ‘son of Vena’
dhīmataḥof the wise
dhīmataḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; adjective qualifying vainyasya/pṛthoḥ
duhitṛtvamthe status of being a daughter
duhitṛtvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootduhitṛtva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; abstract noun ‘daughterhood’
anuprāptāhaving attained
anuprāptā:
Kriya (क्रिया; participial)
TypeVerb
Rootanu-√prāp (धातु) + kta (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘having obtained/attained’
pṛthivīthe Earth
pṛthivī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
paṭhyateis recited/called
paṭhyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√paṭh (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) ‘is read/recited (as)’
tataḥtherefore
tataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formहेतु/फलवाचक-अव्यय (therefore/from that)