Shloka 91
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तपस्तेपे निराहारः प्रार्थयन्विपुलं यशः / त्रेतायुगे तु प्रथमे पौत्रः स्वायंभुवस्य तु
Transliteration
tapastepe nirāhāraḥ prārthayanvipulaṃ yaśaḥ / tretāyuge tu prathame pautraḥ svāyaṃbhuvasya tu
Translation
وہ بے غذا رہ کر تپسیا کرتا اور عظیم شہرت کی دعا مانگتا رہا؛ وہ سوایمبھوو منو کا پوتا، تریتا یُگ کے پہلے دور میں (ایسا تھا)۔
Word by Word
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√तप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
निराहारःfasting/without food
निराहारः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् (उपसर्ग) + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नञ्/उपसर्गपूर्वक तत्पुरुष (आहारो नास्ति यस्य)
प्रार्थयन्seeking
प्रार्थयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र√अर्थ् (धातु) + शतृ (कृत् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle)
विपुलम्abundant
विपुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
यशःfame
यशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
त्रेतायुगेin the Tretā age
त्रेतायुगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रेतायाः युगम्)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
प्रथमेin the first
प्रथमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (युगे)
पौत्रःgrandson
पौत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्वायंभुवस्यof Svāyambhuva (Manu)
स्वायंभुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात