Shloka 46
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तेषां बभूव देवानां शिबिरिन्द्रः प्रतापवान् / सप्तर्षयोंऽतरे ये च तान्निबोधत सत्तमाः
Transliteration
teṣāṃ babhūva devānāṃ śibirindraḥ pratāpavān / saptarṣayoṃ'tare ye ca tānnibodhata sattamāḥ
Translation
ان دیوتاؤں میں باجلال شِبیرِندْر ہوا۔ اور اس اَنتَرکال کے جو سَپت رِشی ہیں، اُنہیں بھی جان لو، اے نیکوکارو۔
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
शिबिर-इन्द्रःŚibirindra (leader named Śibiri/Indra among them)
शिबिर-इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिबिर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव): ‘शिबिराणाम् इन्द्रः’/‘शिबिर-नामकः इन्द्रः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सप्त-ऋषयःthe seven sages
सप्त-ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical): ‘सप्त ऋषयः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अन्तरेin the interval/among
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
येwho
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
निबोधतknow/learn (you all)
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
सत्तमाःO best of the good
सत्तमाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; संबोधन