Shloka 44
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
गणस्तु तेषां देवानामेकैकः पञ्चविंशकः / इन्द्रियाणां प्रतीयेत ऋषयः प्रतिजानते
Transliteration
gaṇastu teṣāṃ devānāmekaikaḥ pañcaviṃśakaḥ / indriyāṇāṃ pratīyeta ṛṣayaḥ pratijānate
Translation
ان دیوتاؤں کا ہر گن پچیس پچیس کا ہے۔ وہ حواس کے روپ میں محسوس ہوتے ہیں—یہ بات رِشی اقرار کے ساتھ کہتے ہیں۔
Word by Word
गणःa group
गणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
तेषाम्of those
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
एक-एकःeach (one)
एक-एकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (copulative, distributive sense ‘each one’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पञ्च-विंशकःconsisting of twenty-five
पञ्च-विंशकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + विंशक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical): ‘पञ्चविंशतिः संख्या यस्य’/‘पञ्चविंशतिमान्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
प्रतीयेतwould be understood/appear
प्रतीयेत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + इ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रतिजानतेdeclare, affirm
प्रतिजानते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्रति + ज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद