Shloka 42
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
विस्तरेणानुपूर्व्या च तामसस्य निबोधत / चतुर्थे त्वथ पर्याये तामसस्यातरे मनोः
Transliteration
vistareṇānupūrvyā ca tāmasasya nibodhata / caturthe tvatha paryāye tāmasasyātare manoḥ
Translation
اب تامس (منو) کے بارے میں ترتیب وار اور تفصیل سے جان لو۔ چوتھے دور میں تامس منو کا منونتر آتا ہے۔
Word by Word
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana (करण/Means—adverbial)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Karana (करण/Means—adverbial)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental) ‘in due order’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तामसस्यof Tāmasa
तामसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (तामस-मनु)
निबोधतunderstand/learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
चतुर्थेin the fourth (turn)
चतुर्थे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in the fourth’ (locative of stage/turn)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भ/अनन्तरार्थ (then/now)
पर्यायेin the sequence
पर्याये:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the succession/sequence’
तामसस्यof Tāmasa
तामसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्तरेin the period (Manvantara)
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-time)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the period/interval’
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन