Shloka 196
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
मन्वन्तरेष्वतीतेषु विषमासीद्वसुन्धरा / स्वभावेना भवत्तस्याः समानि विषमाणि च
Transliteration
manvantareṣvatīteṣu viṣamāsīdvasundharā / svabhāvenā bhavattasyāḥ samāni viṣamāṇi ca
Translation
گزشتہ منونتروں میں وسندھرا ناہموار تھی؛ اس کی فطرت سے کہیں ہموار اور کہیں ناہموار حصے بن گئے تھے۔
Word by Word
मन्वन्तरेषुin (past) manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/7th), बहुवचन
अतीतेषुhaving passed
अतीतेषु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-√इ (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; मन्वन्तरेषु इति विशेषणम्
विषमाuneven
विषमा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसुन्धरा-विशेषणम्
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वसुन्धराthe Earth
वसुन्धरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वभावेनby (its) nature
स्वभावेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्याःof her/of it (Earth)
तस्याः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
समानिlevel parts
समानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विषमाणिuneven parts
विषमाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)