Shloka 193
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
प्रत्युवाच ततो वैन्यमेवमुक्ता सती मही / सर्वमेतदहं राजन्विधास्यामि न संशयः
Transliteration
pratyuvāca tato vainyamevamuktā satī mahī / sarvametadahaṃ rājanvidhāsyāmi na saṃśayaḥ
Translation
تب زمین دیوی نے وینْی سے یوں کہے جانے پر جواب دیا— “اے راجن! یہ سب میں انجام دوں گی؛ کوئی شک نہیں۔”
Word by Word
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kāla/Anantara (काल/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
वैन्यम्to Vainya (Pṛthu)
वैन्यम्:
Sambodhyatva/Pratiyogin (सम्बोधनार्थ-प्रत्यय/प्रत्ययार्थ)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular)
एवम्thus
एवम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: क्रियाविशेषण (manner adverb)
उक्ताhaving been addressed / spoken to
उक्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√वच् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular)
सतीbeing (so)
सती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सती = being/remaining)
महीthe Earth
मही:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/8th), एकवचन
विधास्यामिI shall arrange/perform
विधास्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√धा (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta/Predicative (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन