Shloka 176
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
धनुर्गृहीत्वा बाणांश्च वसुधामाद्रवद्बली / ततो वैन्यभयत्रस्ता गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही
Transliteration
dhanurgṛhītvā bāṇāṃśca vasudhāmādravadbalī / tato vainyabhayatrastā gaurbhūtvā prādravanmahī
Translation
طاقتور بادشاہ نے کمان اور تیر لے کر زمین کی طرف دوڑ لگائی۔ تب وینْیَ کے خوف سے لرزتی زمین گائے کا روپ دھار کر بھاگ نکلی۔
Word by Word
धनुःbow
धनुः:
कर्म (Object of taking)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having taken’
बाणान्arrows
बाणान्:
कर्म (Object of taking)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
कर्म (Goal/object of running toward)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आद्रवत्ran towards
आद्रवत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootआ-द्रु (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
बलीthe strong one
बली:
कर्ता (Subject)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/कालवाचक (then)
वैन्यof Vainya
वैन्य:
सम्बन्ध (Genitive within compound)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
भयfear
भय:
हेतु (Cause within compound)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासमध्यपद)
त्रस्ताterrified due to fear of Vainya
त्रस्ता:
कर्ता (Subject; described)
TypeAdjective
Rootत्रस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त from त्रस् ‘to tremble’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: वैन्य-भय-त्रस्ता (वैन्यस्य भयेन त्रस्ता)
गौःa cow
गौः:
कर्ता (Subject; apposition)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having become’
प्राद्रवत्ran away
प्राद्रवत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र-आ-द्रु (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
महीthe Earth (goddess)
मही:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन