Shloka 155
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
आदि राजो महाभागः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् / पित्रापरञ्जितास्तस्य प्रजास्तेनानुरञ्जिताः
Transliteration
ādi rājo mahābhāgaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān / pitrāparañjitāstasya prajāstenānurañjitāḥ
Translation
وینْیَ پِرتھو وہی اولین راجا، نہایت سعادت مند اور باجلال تھا؛ اس کی رعایا باپ سے خوش تھی اور وہ رعایا کو خوش رکھتا تھا۔
Word by Word
आदिthe first
आदि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (‘first/primeval’)
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाभागःhighly fortunate
महाभागः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘greatly fortunate’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पृथुःPṛthu
पृथुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैन्यःson of Vena
वैन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (patronymic)
प्रतापवान्mighty; valorous
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पित्राby the father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अपरञ्जिताःwere not pleased
अपरञ्जिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअ-पर-रञ्ज् (धातु)
Formक्त (past passive participle) with नञ्-पूर्वक (negation), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘not pleased/propitiated’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
प्रजाःthe subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अनुरञ्जिताःwere delighted
अनुरञ्जिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘made pleased/attached’