Shloka 113
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
राजसूयाभिषिक्तानामाद्यस्स वसुधाधिपः / तस्य स्तवार्थमुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ
Transliteration
rājasūyābhiṣiktānāmādyassa vasudhādhipaḥ / tasya stavārthamutpannau nipuṇau sūtamāgadhau
Translation
راجسویا سے مُسحور (ابھیشکت) بادشاہوں میں وہ اوّلین زمین کا فرمانروا تھا۔ اسی کی مدح کے لیے ماہر سوت اور ماگدھ پیدا ہوئے۔
Word by Word
राजसूय-अभिषिक्तानाम्of those anointed at the Rājasūya
राजसूय-अभिषिक्तानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootराजसूय (प्रातिपदिक) + अभिषिक्त (कृदन्त, √सिच्/√सिञ्च्)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual); कृदन्तः—भूतकर्मणि क्त (past passive participle)
आद्यःthe first, foremost
आद्यः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वसुधा-अधिपःlord of the earth
वसुधा-अधिपः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वसुधायाः अधिपः)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
स्तव-अर्थम्for (the purpose of) praise
स्तव-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजनार्थ)
TypeNoun
Rootस्तव (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्तवस्य अर्थम्)
उत्पन्नौarose, were born
उत्पन्नौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (कृदन्त, √पद्/√पद् with उत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कृदन्तः—भूतकर्मणि क्त (past participle)
निपुणौskilled
निपुणौ:
विशेषण (Qualifier of the two)
TypeAdjective
Rootनिपुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
सूत-मागधौthe Sūta and the Māgadha (bards)
सूत-मागधौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक) + मागध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (sūtaś ca māgadhaś ca)