Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages

नाभिर्वित्तस्तु तेजस्वी त्रिविधा कौशुमाः स्मृताः / शौरिषुः शृङ्गिपुत्रश्च द्वावेतौ तु चिरव्रतौ

nābhirvittastu tejasvī trividhā kauśumāḥ smṛtāḥ / śauriṣuḥ śṛṅgiputraśca dvāvetau tu ciravratau

نابھِروِتّ نامی ایک درخشاں رِشی تھے؛ کوشُم شاخہ کے تین بھید سمجھے گئے ہیں۔ شَورِشو اور شِرِنگی پُتر—یہ دونوں دیرینہ ورت والے تپسوی تھے۔

नाभिःNābhi (name)
नाभिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वित्तःVitta (name)
वित्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवित्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (contrast/emphasis)
तेजस्वीsplendid, radiant
तेजस्वी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjective)
त्रिविधाःthreefold
त्रिविधाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रिविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
कौशुमाःthe Kauśumas (people of Kauśuma line)
कौशुमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकौशुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; जाति/समूहवाचक (group/lineage term)
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
शौरिषुःŚauriṣu (name)
शौरिषुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशौरिषु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper name)
शृङ्गि-पुत्रःson of Śṛṅgi
शृङ्गि-पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशृङ्गि (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'son of Śṛṅgi'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक conjunction
द्वौtwo
द्वौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन (Dual); संख्याविशेषण
एतौthese two
एतौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
चिर-व्रतौof long vows/long-observant
चिर-व्रतौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिर (अव्यय/प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: 'long/ancient vow'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण