Shloka 25
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अश्वरूपाय मार्त्तण्डो याज्ञवक्ल्याय धीमते / यजूंष्यधीयते तानि ब्राह्मणा येन केनचित्
Transliteration
aśvarūpāya mārttaṇḍo yājñavaklyāya dhīmate / yajūṃṣyadhīyate tāni brāhmaṇā yena kenacit
Translation
مار्तण्ड سورج نے اشو روپ دھار کر ذہین یاج्ञولکْی کو وہ یجُس منتر عطا کیے، جنہیں کوئی بھی برہمن پڑھتا ہے۔
Word by Word
अश्वरूपायto Aśvarūpa (horse-formed one; name/epithet)
अश्वरूपाय:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootअश्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative); एकवचन; कर्मधारय (अश्वः इव रूपं यस्य / अश्व-रूपः = horse-formed)
मार्त्तण्डःMārtaṇḍa (the Sun)
मार्त्तण्डः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमार्त्तण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (सूर्यस्य नाम)
याज्ञवल्क्यायto Yājñavalkya
याज्ञवल्क्याय:
सम्प्रदान (Recipient; apposition)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी; एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
धीमतेto the intelligent one
धीमते:
सम्प्रदान-विशेषण (Qualifier of recipient)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी; एकवचन; गुणवाचक विशेषण
यजूंषिYajus verses
यजूंषि:
कर्म (Karma/Object; of अधीयते)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन
अधीयतेis studied, is recited
अधीयते:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootअधि√इ (धातु)
Formलट् (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग-सदृश (is studied/recited)
तानिthose (verses)
तानि:
कर्म (Karma/Object; anaphoric to यजूंषि)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
ब्राह्मणाःbrahmins
ब्राह्मणाः:
कर्ता (Karta/Subject; of अधीयते in passive sense = by brahmins)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
येनby which/whom
येन:
करण (Karaṇa/Instrument; correlates with केनचित्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)
केनचित्by someone, by anyone
केनचित्:
करण (Instrument; answers 'by whom')
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: by someone/anyone)