Shloka 179
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
महर्लोकाय ते सर्वे उन्मुखा दधिरे मतिम् / ततो मन्वन्तरे तस्मिन्प्रक्षीणे देवतास्तु ताः
Transliteration
maharlokāya te sarve unmukhā dadhire matim / tato manvantare tasminprakṣīṇe devatāstu tāḥ
Translation
وہ سب مہَرلوک کی طرف متوجہ ہو کر دل لگا بیٹھے؛ پھر جب وہ منونتر کمزور پڑا تو وہی دیوتا (اسی حال میں) تھے۔
Word by Word
महर्लोकायto Maharloka
महर्लोकाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootमहर्लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः महतां लोकः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणं ‘ते’
उन्मुखाःturned toward/ready
उन्मुखाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणं ‘ते’
दधिरेthey fixed/placed
दधिरे:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; धातुः धा (to place/hold)
मतिम्their mind/intention
मतिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ततःthereupon
ततः:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/thereupon)
मन्वन्तरेin the Manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः मनोः अन्तरम् इति (षष्ठी-तत्पुरुष)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
प्रक्षीणेwhen it was greatly exhausted
प्रक्षीणे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रक्षीण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणं ‘मन्वन्तरे/तस्मिन्’
देवताःthe deities
देवताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ताःthose (deities)
ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम, ‘देवताः’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश