Previous Verse
Next Verse

Shloka 160

व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages

कालेन प्रतिसृष्टानि युगानां च विवर्त्तनम् / एतेन क्रमयोगेन कल्पमन्वन्तराणि च

kālena pratisṛṣṭāni yugānāṃ ca vivarttanam / etena kramayogena kalpamanvantarāṇi ca

زمانے کے سبب یُگ بار بار ازسرِنو رچے جاتے ہیں اور یُگوں کی گردش ہوتی ہے؛ اسی ترتیب کے قانون سے کلپ اور منونتر بھی جاری رہتے ہیں۔

kālenaby time
kālena:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कर्तृ/करणे (by/through time)
pratisṛṣṭānire-created, produced again
pratisṛṣṭāni:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/predicate adjective)
TypeAdjective
Rootprati-sṛj (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) √सृज् ‘to create’ with प्रति-; ‘created anew/again’
yugānāmof the yugas (ages)
yugānām:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
vivarttanamthe recurrence/turning (cycle)
vivarttanam:
Karma (कर्म/object; coordinated item)
TypeNoun
Rootvivarttana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाववाचक (act/state of turning/recurrence)
etenaby this
etena:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘by this’
krama-yogenaby the ordered sequence
krama-yogena:
Karaṇa (करण/instrument; method)
TypeNoun
Rootkrama (प्रातिपदिक) + yoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुषः (क्रमस्य योगः) ‘connection/sequence-order’; साधने
kalpakalpa (aeon)
kalpa:
Karma (कर्म/object; listed item)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समाहारे (as item in list)
manvantarāṇimanvantaras
manvantarāṇi:
Karma (कर्म/object; listed item)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; तत्पुरुषः (मनु + अन्तर)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)