Shloka 134
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
प्रधानमात्मयोनिश्च गृह्यं सत्त्वं च शस्यते / अविभागस्तथा शुक्रमक्षरं बहुधात्मकम्
Transliteration
pradhānamātmayoniśca gṛhyaṃ sattvaṃ ca śasyate / avibhāgastathā śukramakṣaraṃ bahudhātmakam
Translation
اسے پرَधान، آتما-یونی، نیز ‘گِراہْی’ اور سَتْتو بھی کہا گیا ہے؛ وہ غیر منقسم، پاکیزہ، اَکشر اور کثیرالہیئت ہے۔
Word by Word
प्रधानम्Pradhāna (primordial matter)
प्रधानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
आत्म-योनिःthe source (womb) of the self
आत्म-योनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः: आत्मनः योनि: (source/origin of self)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction particle (समुच्चय)
गृह्यम्that which is to be accepted/grasped
गृह्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगृह्य (प्रातिपदिक; from √ग्रह् (धातु) with यत्/ण्यत् sense ‘to be grasped’)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; कृदन्त (potential/gerundive) ‘to be grasped/accepted’
सत्त्वम्sattva (purity/being)
सत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction particle (समुच्चय)
शस्यतेis praised/commended
शस्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√शंस् (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular; Passive voice (कर्मणि प्रयोग)
अविभागःnon-differentiation; undividedness
अविभागः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअविभाग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
शुक्रम्the bright/pure principle; semen (context-dependent)
शुक्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
अक्षरम्imperishable
अक्षरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with (implicit) तत्/ब्रह्म
बहुधा-आत्मकम्of many forms/natures
बहुधा-आत्मकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुधा (अव्यय) + आत्मक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; अव्ययीभावः: बहुधा आत्मकं (having nature in many ways)