Shloka 24
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
अत्यन्तमपरोक्षं च लिङ्गं नाम तथैव च / सर्वभूतान्यभूतं च परिदानं च यद्भवेत्
Transliteration
atyantamaparokṣaṃ ca liṅgaṃ nāma tathaiva ca / sarvabhūtānyabhūtaṃ ca paridānaṃ ca yadbhavet
Translation
وہ لِنگ جو نہایت براہِ راست ظاہر ہے اور جس کا نام بھی اسی طرح ہے؛ جو تمام بھوتوں میں پھیلا ہوا ہو کر بھی اَبھوت (اَجنما) ہے، اور جو پَریدان (نذر/سپردگی) کی صورت ہو—وہی مراد ہے۔
Word by Word
अत्यन्तम्exceedingly, extremely
अत्यन्तम्:
विशेषणम् (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अपरोक्षम्directly perceptible, evident
अपरोक्षम्:
विशेषणम् (of लिङ्गम्)
TypeAdjective
Rootअपरोक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (qualifier)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
लिङ्गम्mark, sign, characteristic
लिङ्गम्:
कर्म/विषय (object/topic)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
नामnamely, called
नाम:
सम्बन्ध (specifier)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक/उपपद (particle meaning ‘namely’)
तथाthus, so
तथा:
विशेषणम् (manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed, just
एव:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
कर्म/विषय (object/topic)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; समासः कर्मधारय (all + beings)
अभूतम्non-existent; not become
अभूतम्:
विशेषणम् (of implied/nearby neuter noun)
TypeAdjective
Rootअभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
परिदानम्bestowal; giving around; distribution
परिदानम्:
कर्म/विषय (object/topic)
TypeNoun
Rootपरिदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यत्whatever which
यत्:
सम्बन्ध (relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
भवेत्may be; would become
भवेत्:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद