Shloka 7
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
चत्वारश्चाप्यशीतिश्च कलिजैरङ्गुलैः स्मृतः / स्वेनाङ्गुलिप्रमाणेन ऊर्द्ध्वमापादमस्तकात्
Transliteration
catvāraścāpyaśītiśca kalijairaṅgulaiḥ smṛtaḥ / svenāṅgulipramāṇena ūrddhvamāpādamastakāt
Translation
کلی یگ کے انگل-پیمانے سے یہ چار اور اسی (84) کہا گیا ہے؛ اپنے ہی انگل کے معیار سے پاؤں سے سر تک اوپر کی سمت ناپا جاتا ہے۔
Word by Word
चत्वारःfour
चत्वारः:
प्रमाण (Measure/प्रमाण)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; संख्याशब्द
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction: and)
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थक/समुच्चयार्थक निपात (particle: also/even)
अशीतिःeighty
अशीतिः:
प्रमाण (Measure/प्रमाण)
TypeNoun
Rootअशीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; संख्याशब्द
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
कलिजैःKali-age (people’s)
कलिजैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकलिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् अङ्गुलैः प्रति
अङ्गुलैःby fingers (aṅgulas)
अङ्गुलैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन; करणत्वे
स्मृतःis stated
स्मृतः:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (Predicative in passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्मृत’ = ‘said/remembered’
स्वेनby one’s own
स्वेन:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् प्रमाणेन प्रति
अङ्गुलि-प्रमाणेनby the measure of a finger
अङ्गुलि-प्रमाणेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘अङ्गुल्या प्रमाणम्’
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: upward)
आup to
आ:
अवधि (Limit marker)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय)
Formअव्यय; अवधिप्रदर्शक उपसर्ग/निपात (preverb/particle: up to)
पाद-मस्तकात्from the foot to the head
पाद-मस्तकात्:
अपादान/अवधि (Source/Limit)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + मस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), पञ्चमी (Ablative), एकवचन; ‘पादेभ्यः मस्तकात्’ इत्यर्थे—पादात् मस्तकपर्यन्तम्