Shloka 51
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
मैथुनस्यासमाचारो न चिन्ता नानुजल्पनम् / निवृत्तिर्ब्रह्मचर्यं तदच्छिद्रं तप उच्यते
Transliteration
maithunasyāsamācāro na cintā nānujalpanam / nivṛttirbrahmacaryaṃ tadacchidraṃ tapa ucyate
Translation
میتھون کا ارتکاب نہ کرنا، نہ فکر کرنا اور نہ فضول گفتگو کرنا—حواس کی بازگشت ہی برہماچریہ ہے؛ یہی بے رخنہ تپسیا کہلاتی ہے۔
Word by Word
मैथुनस्यof sexual intercourse
मैथुनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
असमाचारःnon-indulgence; non-practice
असमाचारः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसमाचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
चिन्ताworry
चिन्ता:
कर्ता (कर्ता/Subject; implied 'is')
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
अनुजल्पनम्idle talk; muttering after (others)
अनुजल्पनम्:
कर्ता (कर्ता/Subject; implied 'is')
TypeNoun
Rootअनुजल्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
निवृत्तिःwithdrawal; cessation
निवृत्तिः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ब्रह्मचर्यम्celibacy; brahmacarya
ब्रह्मचर्यम्:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणि चर्या/ब्रह्मचर्या)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध (अनुवृत्ति/Anaphoric reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
अच्छिद्रम्unbroken; without flaw
अच्छिद्रम्:
विशेषण (Adjectival to 'तपः')
TypeAdjective
Rootअच्छिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
तपःausterity
तपः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उच्यतेis said; is called
उच्यते:
क्रिया (Verb; passive predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन