Shloka 25
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
साधनात्तपसो ऽरण्ये साधुर्वैखानसः स्मृतः / यतमानो यतिः साधुः स्मृतो योगस्य साधनात्
Transliteration
sādhanāttapaso 'raṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ / yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt
Translation
جنگل میں تپسیا کی سادھنا سے ویکھانس ‘سادھو’ سمجھا گیا ہے؛ اور یوگ کی سادھنا سے کوشش کرنے والا یتی بھی ‘سادھو’ کہلاتا ہے۔
Word by Word
sādhanātfrom the practice/means
sādhanāt:
Apādāna (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootsādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ
tapasaḥof austerity
tapasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
araṇyein the forest
araṇye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sādhuḥa good man
sādhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsādhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
vaikhānasaḥa Vaikhānasa (forest-dwelling ascetic)
vaikhānasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaikhānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आश्रमविशेष-नाम
smṛtaḥis considered/called
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
yatamānaḥstriving
yatamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyatamāna (कृदन्त; √yat धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yatiḥan ascetic
yatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sādhuḥa good man
sādhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsādhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
smṛtaḥis considered
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
yogasyaof yoga
yogasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
sādhanātfrom the practice/means
sādhanāt:
Apādāna (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootsādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ