Shloka 13
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
पञ्चाशता यवानां च उत्सेधः शाखिनां स्मृतः / मानुषस्य शरीरस्य सन्निवेशस्तु यादृशः
Transliteration
pañcāśatā yavānāṃ ca utsedhaḥ śākhināṃ smṛtaḥ / mānuṣasya śarīrasya sanniveśastu yādṛśaḥ
Translation
شاخ دار درختوں کی اونچائی پچاس یَو کے برابر سمجھی گئی ہے؛ اور انسان کے جسم کی ساخت (سَنّیوَیش) جیسی ہے، وہ (آگے) بیان کی جاتی ہے۔
Word by Word
पञ्चाशताby fifty
पञ्चाशता:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्या-शब्दः (instrumental: ‘by fifty’)
यवानाम्of barley-grains
यवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्सेधःheight
उत्सेधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्सेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शाखिनाम्of trees (branch-bearing ones)
शाखिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
मानुषस्यof a human
मानुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शरीरस्यof the body
शरीरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सन्निवेशःarrangement/structure
सन्निवेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्-नि-विश् (धातु) + घञ् → सन्निवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
यादृशःof what kind/as is
यादृशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न/सापेक्ष-विशेषण (relative/interrogative sense)